PFAS gevonden in alle 12 geteste bieren — hoe zorgelijk is dat?

In twaalf bieren van vijf grote merken is trifluorazijnzuur gevonden, meestal afgekort tot TFA. Dat is een zeer kleine PFAS-stof die gemakkelijk in water terechtkomt. De gemeten concentraties liepen uiteen van 5,3 tot 27 microgram per liter.

De uitkomst klinkt onrustwekkend, maar vraagt om precisie. Het gaat om een steekproef van twaalf afzonderlijke producten, uitgevoerd in opdracht van Greenpeace Nederland. Het onderzoek toont aan dat TFA in deze monsters zat. Het bewijst niet dat ieder bier dezelfde concentratie heeft of dat de geteste producten volgens de wet onveilig zijn.

Wat is precies gemeten?

Greenpeace liet pils, speciaalbier en alcoholvrij bier van Heineken, Hertog Jan, Bavaria, Amstel en Grolsch analyseren door het Duitse DVGW-Technologiezentrum Wasser. Volgens het volledige onderzoeksrapport werd TFA in alle twaalf monsters aangetroffen. Het gemiddelde bedroeg 10,0 microgram per liter.

Het laboratorium zocht daarnaast naar twintig PFAS met langere koolstofketens. Die bleven allemaal onder de rapportagegrens van 0,1 microgram per liter. Dat betekent niet dat er absoluut niets aanwezig was, maar wel dat de gebruikte methode geen hogere concentraties aantoonde.

TFA kan onder meer ontstaan bij de afbraak van bepaalde koelmiddelen, bestrijdingsmiddelen en andere fluorhoudende stoffen. Doordat de stof goed oplosbaar en zeer persistent is, kan zij zich via water door het milieu en de voedselketen verspreiden.

Geen wettelijke biernorm voor TFA

Voor TFA in bier bestaat geen specifieke wettelijke maximumwaarde. Greenpeace vergelijkt de meetresultaten daarom met een RIVM-richtwaarde voor TFA in drinkwater. Die vergelijking laat zien dat de gemeten bierwaarden hoger liggen, maar is slechts indicatief: mensen drinken doorgaans veel meer water dan bier en voor verschillende stoffen en producten gelden verschillende beoordelingskaders.

Het rapport bevat ook een rekenvoorbeeld voor blootstelling. Dat is nadrukkelijk geen formele gezondheidsrisicobeoordeling. TFA heeft bovendien een afzonderlijke gezondheidskundige beoordeling en kan niet zonder meer worden opgeteld bij de Europese weeklimiet voor vier andere PFAS alsof alle stoffen even schadelijk zijn.

Het RIVM concludeerde eerder dat Nederlanders via voedsel en drinkwater nog altijd meer PFAS binnenkrijgen dan de gezondheidskundige grenswaarde voor de onderzochte PFAS-groep. Voedsel droeg in die berekening ongeveer drie keer zoveel bij als drinkwater. De nieuwe biersteekproef verandert dat landelijke beeld niet, maar voegt wel een mogelijke bron toe die nog beperkt is onderzocht.

Wat zegt één steekproef wel en niet?

Per geselecteerd bier werd één monster onderzocht. Er waren geen herhaalde metingen van verschillende productiebatches, winkels of momenten. Daardoor kan het onderzoek geen betrouwbare ranglijst van merken opleveren en evenmin vaststellen of de waarden structureel zijn.

Greenpeace is bovendien een belangenorganisatie die pleit voor een nationaal PFAS-verbod. Dat maakt de laboratoriumwaarden niet automatisch onjuist, maar het is belangrijk de metingen te scheiden van de campagneconclusies. Het rapport vermeldt de gebruikte laboratoriummethoden en is vooraf beoordeeld door emeritus hoogleraar milieuchemie Jacob de Boer.

Voor consumenten volgt uit deze twaalf metingen geen nieuw officieel voedingsadvies. Wie alcohol drinkt, blijft vooral te maken houden met de bekende gezondheidsrisico’s van alcohol zelf. De relevante vervolgvraag is of toezichthouders, producenten of onafhankelijke onderzoekers de metingen in grotere en herhaalde steekproeven bevestigen.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk medisch advies.