ACM-plan voor 2029: wie minder betaalt en wie juist meer

Een vast stroomcontract voorkomt straks niet automatisch dat je netkosten veranderen. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) wil vanaf 1 januari 2029 namelijk ook het gebruik van het elektriciteitsnet laten afhangen van hoeveel stroom een huishouden gebruikt en op welk moment dat gebeurt. De prijs van de geleverde elektriciteit en de energiebelasting zijn andere onderdelen van de rekening.

Het plan is nog niet definitief. Belanghebbenden kunnen zes weken reageren op het ontwerpbesluit. Pas daarna neemt de ACM een definitief besluit. De voorbeeldbedragen zijn daarom ramingen, geen persoonlijke voorspellingen.

Het nieuwe nettarief in 30 seconden

• Nu betalen huishoudens met een vergelijkbare aansluiting grotendeels hetzelfde vaste bedrag voor het elektriciteitsnet.
• In het voorstel blijft gemiddeld ongeveer een derde van het nettarief vast.
• Ongeveer twee derde gaat afhangen van het stroomverbruik en het tijdstip.
• In drukke uren is het nettarief hoger; in rustige uren lager.
• De regels zijn bedoeld voor huishoudens en kleine zakelijke aansluitingen tot en met 3 x 80 ampère.

Welk deel van de rekening verandert?

Een elektriciteitsrekening bestaat grofweg uit drie delen. Het eerste is de prijs voor de geleverde stroom. Het tweede bestaat uit belastingen. Het derde zijn de transportkosten voor het elektriciteitsnet. Alleen dat derde deel verandert door dit voorstel.

Volgens de uitleg van de ACM vormen de transporttarieven ongeveer een derde van de elektriciteitsrekening. Een hoog nettarief in een piekblok betekent dus niet dat de hele kilowattuurprijs op dat moment op dezelfde manier stijgt.

Ook een dynamisch energiecontract is iets anders. Zo’n contract laat de leveringsprijs per uur of kwartier meebewegen met de markt. Het ACM-plan gaat over de vergoeding voor het transport via het net. Een huishouden kan in 2029 dus met twee verschillende tijdsprikkels te maken krijgen.

Wie gaat volgens de ACM meer of minder betalen?

De ACM schat dat ongeveer 60 procent van de huishoudens erop vooruitgaat. Vooral huishoudens met een laag elektriciteitsverbruik hebben voordeel. Voor woningen met een warmtepomp en elektrische auto is het moeilijker om al het verbruik buiten de drukste uren te houden.

Deze bedragen vergelijken de voorgestelde regels met de huidige tariefstructuur. Ze zijn gebaseerd op profielen en aannames. Ze zeggen niet wat iedere bewoner van een appartement of vrijstaand huis precies gaat betalen.

Een belangrijk detail is dat verduurzaming volgens het onderzoek achter het voorstel nog steeds kan lonen. Een warmtepomp kan de totale energierekening verlagen ten opzichte van een cv-ketel, terwijl het elektriciteitsnettarief tegelijk stijgt. Dat zijn twee verschillende vergelijkingen die in snelle berichtgeving gemakkelijk door elkaar lopen.

Wanneer zijn de piekuren?

Het voorstel werkt met lage, normale en hoge tariefblokken die verschillen tussen zomer en winter. De precieze uitwerking staat in het ontwerp-codebesluit. De gedachte erachter is eenvoudig: opladen, verwarmen of wassen op een rustiger moment belast het net minder dan wanneer veel huishoudens dat tegelijk doen.

De ACM noemt als voorbeelden het buiten de piekuren opladen van een elektrische auto, het eerder opwarmen van een woning met een warmtepomp en het gebruiken van eigen zonnestroom. Niet ieder huishouden kan even gemakkelijk schuiven. Wie overdag weg is of warmte juist tijdens een koude avond nodig heeft, heeft minder speelruimte dan een huishouden met een programmeerbare laadpaal.

Dat verschil is relevant voor de beoordeling van het plan: de tariefprikkel is hetzelfde, maar de mogelijkheid om erop te reageren niet.

Waarom wil de ACM dit invoeren?

Netbeheerders verwachten dat de piekbelasting door huishoudens met ongeveer 10 procent kan dalen. Volgens hun inschatting zou daardoor ruimte ontstaan om circa 700.000 extra woningen aan te sluiten zonder dat het net daarvoor direct hoeft te worden uitgebreid.

Dat zijn verwachtingen, geen gemeten resultaten van een landelijk ingevoerd systeem. Het effect hangt af van de uiteindelijke tarieven én van de vraag hoeveel huishoudens hun gedrag of automatische aansturing werkelijk aanpassen.

Verwar dit niet met de stijging in 2027

De ACM schrijft daarnaast dat de transportkosten in 2027 naar verwachting ongeveer €89 stijgen. Dat is een andere ontwikkeling dan de nieuwe verdeelmethode voor 2029. Het eerste gaat over het totale kostenniveau; het tweede over de manier waarop die kosten over huishoudens worden verdeeld.

Een huishouden kan dus in algemene zin hogere netkosten krijgen, terwijl het binnen de nieuwe verdeling relatief goedkoper uitvalt dan een huishouden met meer verbruik in piekuren.

Wat kun je nu doen?

Voorlopig verandert er niets aan de manier waarop huishoudens nettarieven betalen. Het is te vroeg om een thuisaccu, laadpaal of ander apparaat uitsluitend op basis van deze voorbeeldbedragen aan te schaffen.

Wel is het nuttig om te weten welke grote verbruikers thuis programmeerbaar zijn en hoeveel vrijheid je hebt om laden, wassen of verwarmen te verschuiven. Na het definitieve besluit moet duidelijk worden welke tijdsblokken en tarieven vanaf 2029 gelden. Dán kan een huishouden met zijn eigen verbruiksgegevens een zinvollere berekening maken.

De kern: het voorstel beloont laag en flexibel netgebruik, maar de rekening wordt niet voor iedereen lager. Juist daarom is het verschil tussen stroomprijs, belasting en nettarief belangrijker dan de losse kop dat stroom in de spits duurder wordt.