170.000 kankerdiagnoses: wat veranderde sinds de raming van 2022?

In 2045 krijgen naar verwachting bijna 170.000 mensen in Nederland de diagnose kanker. Dat zijn er ruim 450 per dag. Het aantal is groot, maar het is geen voorspelling dat de persoonlijke kans van iedere Nederlander met hetzelfde percentage stijgt.

De nieuwe toekomstverkenning van Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) is vooral belangrijk omdat zij een eerdere prognose actualiseert. IKNL gebruikt meer recente registratiedata, een andere rekenmethode en stelt de verwachting voor meerdere kankersoorten bij. Daardoor vertelt het onderzoek niet alleen hoeveel diagnoses er mogelijk komen, maar ook waarom een prognose na vier jaar kan veranderen.

De prognose in 30 seconden

• Bijna 170.000 nieuwe kankerdiagnoses per jaar in 2045.
• Dat is ongeveer 23 procent meer dan de 136.000 geregistreerde diagnoses in 2024.
• Het aantal sterfgevallen aan kanker stijgt volgens de raming van meer dan 46.000 in 2024 naar meer dan 57.000 in 2045.
• De belangrijkste motor achter de hogere aantallen is de veranderende bevolking: Nederland groeit en telt zowel relatief als absoluut meer oudere mensen.
• Na correctie voor leeftijd blijft het risico in de bevolking naar verwachting ongeveer stabiel. De kans om aan kanker te overlijden daalt volgens IKNL verder.

Dat laatste onderscheid is essentieel. Een samenleving met veel meer 75-plussers kan meer kankerdiagnoses tellen, ook wanneer de kans binnen afzonderlijke leeftijdsgroepen nauwelijks verandert.

Dezelfde richting, maar een ander tussenpunt

IKNL publiceerde in 2022 al een prognose tot en met 2032. De nieuwe berekening bevestigt de hoofdtrend — meer diagnoses door bevolkingsgroei en vergrijzing — maar komt voor dat jaar iets lager uit.

Dit betekent niet dat de oude prognose ‘fout’ was en de nieuwe definitief juist is. Een prognose is een berekende toekomst onder aannames. Nieuwe registratiedata laten zien of recente trends doorzetten, afvlakken of van richting veranderen. Met die informatie wordt de volgende raming nauwkeuriger, maar niet zeker.

Welke verwachtingen zijn bijgesteld?

De verschillen zitten niet alleen in het totaal. Vergeleken met de prognose uit 2022 verwacht IKNL nu bij enkele kankersoorten minder diagnoses dan eerder, terwijl andere ramingen juist hoger uitvallen.

Zo’n bijstelling kan verschillende oorzaken hebben. De geregistreerde ontwikkeling kan anders verlopen dan eerder gedacht. Ook veranderingen in screening of diagnostiek kunnen invloed hebben op het aantal ontdekte gevallen. De tabel zegt op zichzelf niet waarom elke afzonderlijke kankersoort hoger of lager uitkomt; daarvoor is aanvullend onderzoek per kankersoort nodig.

IKNL verwacht bij de sterfte eveneens verschuivingen. De nieuwe ramingen zijn lager voor onder meer borst-, long- en darmkanker, maar hoger voor tumoren van het centrale zenuwstelsel, eierstokkanker en melanoom. Een hoger aantal diagnoses en een dalend sterfterisico kunnen tegelijk bestaan, bijvoorbeeld doordat mensen eerder worden gediagnosticeerd of langer leven na een diagnose.

Waarom gebruikt IKNL een ander model?

Voor de nieuwe toekomstverkenningen analyseerde IKNL gegevens uit de Nederlandse Kankerregistratie van 1989 tot en met 2024. Die werden gecombineerd met waargenomen bevolkingsgegevens en de bevolkingsprognoses van het CBS voor 2026 tot en met 2045.

De kern van de methode is eenvoudig uit te leggen: het model zoekt in historische reeksen naar patronen en rekent die door naar de toekomst, terwijl het rekening houdt met onzekerheid. IKNL koos voor een zogenoemd Bayesian Gaussian Exponential Smoothing-model. Om te testen of dat bruikbaar was, liet het centrum verschillende modellen met gegevens tot en met 2009 voorspellen wat er in 2024 zou gebeuren. Het gekozen model presteerde over het geheel het best bij die terugtest.

Zo’n test verkleint de kans op een slecht passend model, maar haalt de onzekerheid niet weg. Nieuwe screening, een succesvolle preventiemaatregel, veranderend gedrag of een medische doorbraak kan de ontwikkeling na 2026 anders maken dan de historische lijn suggereert.

Wat zegt het getal van 170.000 wel en niet?

Het leeftijdsgecorrigeerde risico voor de bevolking blijft volgens IKNL ongeveer stabiel. Dat is niet hetzelfde als zeggen dat iemands persoonlijke risico onveranderd is. Dat hangt onder meer samen met leeftijd, erfelijke aanleg, leefstijl, blootstellingen en medische voorgeschiedenis. Deze landelijke raming berekent dat niet voor een individu.

Waarom dit nu al gevolgen heeft

2045 klinkt ver weg, maar ziekenhuizen, diagnostische laboratoria, huisartsen en de oncologische nazorg kunnen hun capaciteit niet in één jaar uitbreiden. IKNL verwacht bovendien dat het aandeel 75-plussers in de bevolking groeit van ongeveer 9 procent in 2024 naar meer dan 14 procent in 2045. Oudere patiënten hebben vaker meerdere aandoeningen tegelijk, wat behandeling en begeleiding complexer kan maken.

De publicatie bevat nog geen regionale prognoses; IKNL noemt regionale uitwerking als een volgende stap in de ontwikkeling van het model. Gemeenten en zorgregio’s kunnen de landelijke 170.000 daarom niet rechtstreeks vertalen naar een exact lokaal patiëntenaantal.

Voor individuele lezers verandert er door deze prognose geen screeningsschema en ontstaat er geen nieuw medisch advies. De praktische boodschap ligt vooral bij de zorgplanning: bereid capaciteit voor op meer patiënten, zonder een bevolkingsraming te presenteren als een persoonlijke voorspelling.

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk medisch advies. Bespreek vragen over klachten, screening of jouw eigen risico met een arts.