Gas genoeg voor winter 2027 — waarom staat er toch €1 miljard klaar?

Nederland kan volgens Gasunie Transport Services ook tijdens een koude winter in 2027-2028 over voldoende gas beschikken. Tegelijk zet het kabinet maximaal €1 miljard klaar om staatsbedrijf EBN te laten bijspringen wanneer commerciële partijen de gasopslagen onvoldoende vullen. Die twee boodschappen lijken elkaar tegen te spreken, maar gaan over verschillende risico’s.

In 60 seconden

• GTS adviseert voor eind 2027 een voorraad van 93 terawattuur in de Nederlandse seizoensopslagen.
• Het bindende Europese doel ligt hoger: 103 terawattuur, oftewel 72 procent van de technische opslagcapaciteit.
• EBN mag maximaal 80 terawattuur opslaan wanneer marktpartijen dat niet voldoende doen.
• Daarvoor reserveert het kabinet maximaal €1 miljard subsidie. Het bedrag hoeft niet volledig te worden gebruikt.
• Het besluit verandert de energierekening van huishoudens niet automatisch en bewijst niet dat er een gastekort aankomt.

Waarom 93 en 103 terawattuur allebei kloppen

GTS berekent hoeveel gas nodig is om ook in een koud jaar voldoende volume en transportcapaciteit te hebben. De netbeheerder komt voor de winter van 2027-2028 uit op 93 terawattuur, ongeveer 64 procent van de technische opslagcapaciteit.

Het kabinet stelt het nationale doel toch vast op 103 terawattuur. Dat is geen tweede technische raming, maar de bindende Europese doelstelling voor Nederland. Het is voor het eerst dat het Europese doel hoger ligt dan het advies van GTS. Bij moeilijke marktomstandigheden mag Nederland later in het vulseizoen mogelijk tot tien procentpunt lager uitkomen. Zo’n afwijking kan niet vooraf worden vastgelegd.

Ter vergelijking: in de afgelopen vijf winters werd gemiddeld ongeveer 70 terawattuur uit de Nederlandse gasopslagen gehaald. Dat gemiddelde zegt niet hoeveel nodig is in een uitzonderlijk koude winter, maar laat wel zien dat een vuldoel geen voorspelling van het werkelijke verbruik is.

Waarom het advies lager is dan een jaar eerder

Voor de winter van 2026-2027 adviseerde GTS nog 115 terawattuur. De daling naar 93 terawattuur betekent niet dat risico’s ineens verdwenen zijn. De rekenregels zijn veranderd. Sinds 2026 wordt een koude winter bepaald aan de hand van de koudste winter uit twintig jaar in plaats van dertig jaar. Daardoor dient 2012-2013 als referentie en niet langer de koudere winter van 1995-1996.

Daarnaast is de Nederlandse gasvraag gedaald. GTS verwacht ook dat terminals voor vloeibaar aardgas bij koud weer extra gas kunnen aantrekken. Opslagen blijven wel nodig om pieken op koude dagen op te vangen; een schip met vloeibaar gas vervangt die snelle seizoensbuffer niet volledig.

Een belangrijke beperking: minder ruimte in het systeem

De hoofdconclusie van GTS is positief, maar niet zonder voorwaarden. De Eems Energy Terminal is in de winter van 2027-2028 tijdelijk niet beschikbaar vanwege werkzaamheden voor een verlenging van de terminal. Ook rekent GTS bij de opslag Grijpskerk met minder leveringscapaciteit wanneer de voorraad daar sterk daalt.

In de doorgerekende scenario’s blijft de balans positief, ook in een koud jaar. Het overschot is echter kleiner dan in eerdere ramingen. De conclusie ‘genoeg gas’ betekent daarom niet dat iedere denkbare langdurige verstoring zonder extra maatregelen kan worden opgevangen.

Waarvoor staat die €1 miljard klaar?

Het uitgangspunt blijft dat energieleveranciers en andere marktpartijen zelf gas inkopen en opslaan. Dat kan economisch onaantrekkelijk zijn wanneer gas voor levering in de zomer duurder is dan gas voor de daaropvolgende winter. In zo’n situatie ontbreekt de normale prikkel om opslagruimte vroeg te vullen.

EBN krijgt daarom opnieuw de mogelijkheid om in Bergermeer, Norg en Grijpskerk maximaal 80 terawattuur op te slaan, maar alleen voor zover de markt dat niet doet. Het subsidiebedrag van maximaal €1 miljard is een bovengrens en geen aangekondigde uitgave. Als commerciële partijen voldoende gas opslaan, hoeft EBN het budget mogelijk niet of slechts gedeeltelijk te gebruiken.

Dat onderscheid ontbreekt vaak in korte berichten: het kabinet betaalt niet nu al €1 miljard omdat een tekort vaststaat. Het creëert financiële ruimte voor een vangnet dat later mogelijk nodig is.

Wordt jouw gasrekening hierdoor hoger?

Uit deze besluiten volgt geen nieuw tarief voor huishoudens. De documenten berekenen ook niet hoeveel een gemiddeld huishouden extra zou betalen. De uiteindelijke rekening hangt onder meer af van groothandelsprijzen, het contract van de klant, netbeheerkosten en belastingen.

Een volle opslag kan extreme prijspieken bij schaarste helpen voorkomen, maar gas inkopen en opslaan kost eveneens geld. Zonder een uitgewerkte verdeling van die kosten is het niet verantwoord om het gereserveerde miljard door het aantal huishoudens te delen of als directe prijsstijging te presenteren.

Wat moet je nu doen?

Huishoudens hoeven naar aanleiding van dit besluit niets te regelen. Er is geen waarschuwing voor een naderend tekort en geen nieuw besparingsadvies. Voor bedrijven en overheden is de boodschap vooral dat leveringszekerheid afhangt van meer dan het totale gasvolume: importterminals, opslagcapaciteit, marktprikkels en een strategische reserve moeten tegelijk functioneren.

Bronnen en bewijs

• Rijksoverheid — actualisatie crisisplan en leveringszekerheid winter 2027-2028, 16 oktober 2026.
• Gasunie Transport Services — jaarlijks leveringszekerheidsadvies, 16 oktober 2026.