Anabole steroïden bouwen niet alleen spieren op. Bij langdurig gebruik kan ook de hartspier dikker worden en minder goed pompen. Een nieuwe vervolgstudie laat een belangrijk verschil zien: bij mannen die bleven gebruiken, hielden de hartafwijkingen aan. Bij de groep die stopte, verbeterden zowel de hartmassa als de pompfunctie.
Dat klinkt hoopgevend, maar het is geen bewijs van snelle of volledige genezing. De studie was observationeel, de groepen waren klein en de deelnemers kozen zelf of zij doorgingen of stopten.
De studie in 30 seconden
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Wie deden mee? | 105 mannen: 70 huidige of voormalige gebruikers van anabole steroïden en 35 krachttrainende niet-gebruikers. |
| Hoe werden zij onderzocht? | Met interviews, hormoonmetingen en een echo van het hart. |
| Wie bleven gebruiken? | 35 mannen. |
| Wie stopten tijdens de vervolgperiode? | 15 mannen. |
| Wat gebeurde na stoppen? | De massa van de linkerhartkamer nam gemiddeld af en de pompfunctie verbeterde. |
| Bewijst dit volledig herstel? | Nee. Het gaat om groepsgemiddelden uit observationeel onderzoek. |
Doorgaan hield de hartspier verdikt
De onderzoekers volgden deelnemers uit een eerder cohort dat tussen 2017 en 2019 was onderzocht. Bij de nieuwe meting werden 70 mannen met huidig of vroeger gebruik van anabole androgene steroïden opnieuw bekeken. Van hen bleven 35 gebruiken, stopten 15, bleven 14 mannen die eerder al waren gestopt abstinent en begonnen 6 opnieuw.
Bij de doorgaande gebruikers bleef de geïndexeerde massa van de linkerhartkamer gemiddeld 119 gram per vierkante meter. Die maat corrigeert de hartmassa voor lichaamsoppervlak. Een grotere massa kan betekenen dat de spierwand van de belangrijkste pompkamer verdikt is.
Hun gemiddelde ejectiefractie bedroeg 48 procent. De ejectiefractie geeft aan welk deel van het bloed in de linkerhartkamer bij iedere hartslag wordt weggepompt. Een lager percentage kan wijzen op een verminderde pompfunctie. Ook de ontspanningsfunctie van het hart verslechterde bij de mannen die bleven gebruiken.
Krachttraining zelf kan het hart veranderen. Daarom bestond de controlegroep uit 35 mannen die eveneens aan krachttraining deden, maar geen anabole steroïden gebruikten. Dat maakt de vergelijking nuttiger dan een vergelijking met volledig ongetrainde mannen, al sluit zij andere verschillen tussen de groepen niet uit.
Na stoppen veranderden twee belangrijke metingen
Bij de 15 mannen die tijdens de vervolgperiode stopten, daalde de geïndexeerde massa van de linkerhartkamer gemiddeld met 21 gram per vierkante meter. Hun ejectiefractie verbeterde gemiddeld met 6 procentpunt.
Bij de vervolgmeting lagen deze veranderingen dichter bij de waarden van de krachttrainende controlegroep. Dat ondersteunt de gedachte dat een deel van de veranderingen omkeerbaar kan zijn wanneer het gebruik stopt.
Het resultaat is niet hetzelfde als de garantie dat elk hart volledig herstelt. De studie geeft geen vaste hersteltermijn en onderzoekt geen persoonlijk behandelplan. De uitkomst is een gemiddelde voor een kleine groep mannen met verschillende gebruiksgeschiedenissen.
Waarom de uitkomst over bloeddrukmedicatie geen behandeladvies is
Onder de mannen die bleven gebruiken, hadden degenen die bloeddrukverlagende medicatie kregen gemiddeld een gunstiger verandering in de ejectiefractie dan onbehandelde gebruikers. Dat is een opvallende waarneming, maar geen behandelingstest.
De medicatie werd niet willekeurig toegewezen en de subgroep was klein. Mensen die medicatie kregen, kunnen op andere belangrijke punten hebben verschild van mensen zonder behandeling. De studie bewijst daarom niet dat iemand de hartschade kan opvangen door zelf bloeddrukmedicatie te gebruiken terwijl het gebruik van anabolen doorgaat.
Geneesmiddelen gebruiken zonder medische beoordeling kan gevaarlijk zijn. De veilige conclusie is dat hartschade en bloeddruk bij een arts moeten worden onderzocht, niet dat één middel thuis een oplossing biedt.
Wat de studie niet kan bewijzen
De onderzoekers gebruikten interviews en hormoonmetingen om het gebruik te beoordelen. Een deel van de informatie bleef afhankelijk van wat deelnemers zelf rapporteerden. Ook was er geen loting: de mannen besloten zelf of zij bleven gebruiken, stopten of opnieuw begonnen.
Daardoor kunnen verschillen in leeftijd, totale gebruiksduur, dosering, andere middelen, bloeddruk, leefstijl of bestaande gezondheid een deel van de uitkomst verklaren. Het onderzoek laat een sterk tijdsverband zien, maar kan niet dezelfde zekerheid bieden als een gerandomiseerde behandelingstest.
Alle deelnemers waren mannen. De resultaten kunnen daarom niet automatisch worden toegepast op vrouwen. Ze geven evenmin een individuele voorspelling voor iemand die een andere combinatie, dosis of gebruiksduur heeft.
Wat betekent dit voor Nederlandse gebruikers?
De studie leidt niet tot een nieuw Nederlands alarm of gewijzigd beleid. De Nederlandse overheid waarschuwde eerder al dat het niet-medisch gebruiken van anabole steroïden ernstige risico’s kan hebben, waaronder schade aan hart en bloedvaten.
Voor iemand die gebruikt of recent is gestopt, is openheid tegen een huisarts belangrijk. Een arts kan bloeddruk, hartritme en klachten beoordelen en bepalen of aanvullend onderzoek nodig is. Stoppen of medicijnen nemen zonder begeleiding is geen vervanging voor medische beoordeling, zeker niet bij langdurig of gecombineerd gebruik.
Bel 112 bij acute pijn op de borst, ernstige benauwdheid, flauwvallen of bewustzijnsverlies. Zonder acute klachten kan de huisarts het eerste aanspreekpunt zijn voor vragen over gebruik, stoppen en mogelijke controles.
De belangrijkste conclusie
Deze vervolgstudie maakt het verschil tussen doorgaan en stoppen zichtbaar. Aanhoudend gebruik ging samen met een blijvend verdikte hartspier, een lagere pompfunctie en een verslechterde ontspanning van het hart. Stoppen ging samen met meetbare verbetering van de hartmassa en pompfunctie.
Dat is een reden om de risico’s serieus te nemen, niet om volledig herstel te beloven. De studie ondersteunt medische begeleiding en vroeg onderzoek, maar geeft geen doe-het-zelfbehandeling en geen exacte prognose voor één persoon.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk medisch advies.
Bronnen en transparantie
Het oorspronkelijke onderzoek van Abdullah en collega’s verscheen op 12 oktober 2026 in European Heart Journal – Cardiovascular Imaging en is terug te vinden via PubMed. De studie werd uitgevoerd door onderzoekers van onder meer de Universiteit van Oslo en Oslo University Hospital.
Voor de Nederlandse context is de pagina van de Rijksoverheid over Kamervragen rond anabole steroïden geraadpleegd. Die publicatie is ouder en vormt geen nieuwe waarschuwing van vandaag.
De vervolgstudie is observationeel. Zij bewijst niet dat ieder hart volledig herstelt, dat stoppen zonder begeleiding veilig is of dat bloeddrukmedicatie de gevolgen van doorgaand gebruik behandelt.
Onderzoekscheck
Zo weten we dit
Bekijk de methode, beperkingen en oorspronkelijke bron achter dit verhaal.
Volledige onderzoekscheck 8 onderdelen
- Onderzoeksopzet
- Longitudinale observationele vervolgstudie met interviews, hormoonmetingen en echocardiografie. De eerste meting vond plaats in 2017 tot en met 2019; deelnemers werden jaren later opnieuw onderzocht.
- Steekproef of materiaal
- 105 opnieuw onderzochte mannen: 70 huidige of voormalige gebruikers van anabole steroïden en 35 krachttrainende controles. Onder de 70 gebruikers bleven 35 gebruiken, stopten 15, bleven 14 abstinent en begonnen 6 opnieuw.
- Vakblad of publicatie
- European Heart Journal – Cardiovascular Imaging
- Onderzoeksinstelling
- Universiteit van Oslo en Oslo University Hospital
- Financiering
- De publicatie vermeldt steun van Helse Sør-Øst RHF, Stiftelsen Dam en de Norwegian Research Council.
- Belangenverklaring
- Enkele auteurs meldden financiële steun van farmaceutische en medisch-technologische bedrijven; de overige auteurs verklaarden geen belangenconflict.
Belangrijkste beperking
De groepen waren klein, het gebruik was deels zelfgerapporteerd en deelnemers kozen zelf of zij doorgingen of stopten. Daardoor kan de studie geen oorzakelijk behandelingseffect bewijzen en geen hersteltermijn voor één persoon voorspellen.
Wat dit niet bewijst
Niet bewezen is dat ieder hart volledig herstelt, dat stoppen zonder medische begeleiding veilig verloopt, dat bloeddrukmedicatie de schade behandelt of dat de uitkomsten gelden voor vrouwen en alle gebruikspatronen.
Nederlandse context
Wat betekent dit voor Nederland?
Er is geen nieuw Nederlands beleid of veiligheidsalarm. De praktische waarde ligt bij Nederlandse gebruikers van niet-medisch verkregen anabole steroïden en hun zorgverleners.
Transparantie
Updates en correcties
Inhoudelijke update: De vervolgmeting laat zien dat aanhoudend gebruik samenhing met blijvende verdikking en slechtere hartfunctie, terwijl stoppen samenhing met meetbare verbetering richting de waarden van krachttrainende niet-gebruikers.
Zie je een fout of ontbreekt er context? Bekijk hoe we corrigeren.
