Stel dat de klok na 23.59.59 niet naar middernacht springt, maar eerst 23.59.60 laat zien. Dat klinkt als een klein technisch detail. Voor computers die elke gebeurtenis in een exacte volgorde moeten zetten, kan die extra seconde echter een probleem worden.
Daarom heeft de Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten op 15 oktober 2026 besloten de wereldtijd continu te laten doorlopen. Vanaf 20 mei 2027 worden geen nieuwe schrikkelseconden meer toegevoegd. Het besluit geldt wereldwijd, omdat de gecoördineerde wereldtijd de basis vormt voor nationale tijden, computernetwerken en veel kritieke infrastructuur.
Waarom bestond de schrikkelseconde?
Onze klokken volgen atoomtijd. Die is uiterst regelmatig. De aarde draait daarentegen niet elke dag precies even snel om haar as. Oceanen, de atmosfeer, getijden en bewegingen in het binnenste van de aarde zorgen voor kleine verschillen.
Om de atoomtijd dicht bij de tijd op basis van de aardrotatie te houden, werd sinds 1972 af en toe een seconde toegevoegd. Zo’n dag kreeg aan het einde de ongebruikelijke tijdcode 23.59.60. In totaal gebeurde dat 27 keer. De laatste positieve schrikkelseconde werd toegevoegd op 31 december 2016.
Voor eind december 2026 staat geen nieuwe schrikkelseconde gepland. Dat heeft de internationale aardrotatiedienst al officieel bevestigd.
Waarom kan één seconde computers laten struikelen?
Een mens merkt een extra seconde nauwelijks. Software moet echter kunnen bepalen welke gebeurtenis eerst plaatsvond. Dat is belangrijk voor betalingen, netwerkverkeer, navigatie, telefoongesprekken, energienetten en digitale logboeken.
Niet ieder systeem verwerkt een schrikkelseconde op dezelfde manier. Sommige klokken herhalen 23.59.59. Andere tonen 23.59.60. Grote aanbieders smeren de extra seconde soms uit over meerdere uren door hun klok tijdelijk iets langzamer te laten lopen.
Daardoor kunnen twee systemen op hetzelfde moment een verschillende tijd aangeven. Dat kan leiden tot dubbele tijdstempels, gebeurtenissen in de verkeerde volgorde of software die een onverwachte tijdcode niet accepteert. Het probleem is dus niet dat één seconde lang is, maar dat systemen het niet eens zijn over de manier waarop die seconde moet worden verwerkt.
De doorslag kwam van een seconde die nooit eerder is gebruikt
Alle schrikkelseconden tot nu toe waren positief: er werd een seconde toegevoegd. De regels maakten ook een negatieve schrikkelseconde mogelijk. Daarbij zou de klok een seconde overslaan en bijvoorbeeld rechtstreeks van 23.59.58 naar 00.00.00 springen.
Zo’n negatieve schrikkelseconde is nog nooit toegepast. Juist daarom zijn veel systemen er niet op voorbereid. Deskundigen die de aardrotatie onderzochten, schatten de kans op zo’n ingreep vóór 2035 op ongeveer 30 procent. Volgens het officiële besluit zou de voorbereiding van alle betrokken sectoren een investering kunnen vragen die vergelijkbaar is met de aanpak van het millenniumprobleem rond het jaar 2000.
Het risico groeit bovendien doordat steeds meer apparaten hun tijd automatisch delen: van sensoren en slimme energienetten tot datacenters en satellietdiensten. Een fout van één seconde kan zich daardoor snel door meerdere systemen verspreiden.
Wat verandert er op 20 mei 2027?
Vanaf die datum loopt de gecoördineerde wereldtijd zonder losse sprongen verder. De maximaal toegestane afwijking tussen de wereldtijd en de tijd op basis van de aardrotatie wordt verhoogd van minder dan één seconde naar maximaal 3.600 seconden, oftewel één uur.
Dat betekent niet dat onze klokken in 2027 plotseling een uur verkeerd staan. Het verschil groeit naar verwachting zeer langzaam. De nieuwe grens is bedoeld om de wereldtijd meerdere eeuwen continu te laten doorlopen. Pas in de verre toekomst kan opnieuw een grotere correctie worden besproken.
Ook komt er op 20 mei 2027 geen extra uur bij. De term "schrikkeluur" wordt soms gebruikt voor een mogelijke toekomstige correctie, maar er is geen schrikkeluur ingepland.
Moet je zelf iets aanpassen?
Voor de meeste Nederlanders is het antwoord: nee. Telefoons, laptops, slimme horloges en internetmodems ontvangen hun tijd automatisch. Tijdzones en de zomertijd veranderen niet door dit besluit.
Organisaties met systemen die tot op een fractie van een seconde moeten overeenstemmen, hebben wel werk te doen. Zij moeten controleren of tijdservers, databanken, netwerkapparatuur en digitale logboeken goed blijven werken wanneer de oude schrikkelseconde verdwijnt. Leveranciers van tijdsdiensten en internationale organisaties werken daarvoor aan de technische overgang.
De klok en de aarde gaan langzaam uit elkaar lopen
Het besluit maakt de aardrotatie niet regelmatiger. Het verandert alleen de manier waarop we met het verschil omgaan. Atoomklokken blijven een stabiele seconde tellen, terwijl de astronomische tijd langzaam kan afwijken.
Wie voor sterrenkunde, satellietnavigatie of aardmetingen de exacte stand van de aarde nodig heeft, kan die afzonderlijke informatie blijven gebruiken. Voor het dagelijkse leven en de digitale economie krijgt een ononderbroken wereldtijd voortaan voorrang.
De schrikkelseconde verdwijnt dus niet omdat tijd minder belangrijk is geworden. Ze verdwijnt juist omdat één onverwachte seconde in een wereldwijd verbonden systeem te veel verschillende betekenissen kan krijgen.
Bronnen
Onderzoekscheck
Zo weten we dit
Bekijk de methode, beperkingen en oorspronkelijke bron achter dit verhaal.
Volledige onderzoekscheck 5 onderdelen
- Vakblad of publicatie
- Resolutie 5 van de 28e CGPM (2026)
- Onderzoeksinstelling
- Algemene Conferentie voor Maten en Gewichten en BIPM
- Belangenverklaring
- Geen commerciële belangen bekend. De primaire bron is een officieel internationaal besluit.
Belangrijkste beperking
De toekomstige afwijking tussen atoomtijd en aardrotatie is niet exact voorspelbaar. Technische overgangsdetails worden nog door internationale organisaties en leveranciers uitgewerkt.
Wat dit niet bewijst
Het besluit betekent niet dat klokken in 2027 plotseling een uur verspringen en bewijst niet dat iedere schrikkelseconde tot een storing leidt.
Nederlandse context
Wat betekent dit voor Nederland?
Nederlandse consumenten hoeven niets handmatig aan te passen. Organisaties met tijdkritieke systemen moeten hun tijdservers, logboeken, databanken en netwerkapparatuur controleren.
Transparantie
Updates en correcties
Inhoudelijke update: Bijgewerkt met de op 15 oktober 2026 aangenomen Resolutie 5 en de definitieve ingangsdatum van 20 mei 2027.
Zie je een fout of ontbreekt er context? Bekijk hoe we corrigeren.
