Nederland test noodreparaties voor beschadigde dijken met 800 zandzakken en hoge golven

Een erosiegat in een proefdijk, 800 zandzakken en hoge golven: in de Deltagoot in Delft testen Deltares en verschillende Nederlandse waterschappen deze week hoe noodreparaties zich houden onder zware golfbelasting. Het gaat om een gecontroleerde proef, niet om een beschadigde dijk in een echte noodsituatie.

Welke aanpak het sterkst is, staat nog niet vast. De proef van Deltares loopt nog en de resultaten zijn niet gepubliceerd. Onderzoekers kijken niet alleen naar sterkte, maar ook naar de tijd die een reparatie kost, de praktische uitvoerbaarheid en de veiligheid van calamiteitenteams.

Een oud erosiegat krijgt een nieuwe functie

De proefdijk raakte in juni beschadigd tijdens een eerder onderzoek naar de erodeerbaarheid van klei. Hoge golven maakten toen een erosiekuil in het buitentalud. Deltares gebruikt precies die kuil nu om noodmaatregelen te testen die waterbeheerders bij echte schade kunnen inzetten.

Een van die maatregelen is een bekramming. Daarbij wordt het erosiegat gevuld met zandzakken of klei. Daarover komen geotextiel en geogrid, waarna de lagen met krammen worden vastgezet. Tijdens de proef worden verschillende combinaties van deze materialen aangebracht en opnieuw door golven belast.

Sensoren volgen wat er vervolgens gebeurt. Ze registreren onder meer de golfhoogte, golfdruk en stroomsnelheid. Bij enkele krammen en ankers wordt ook gemeten hoeveel trekkracht erop komt te staan. Zo ontstaat niet alleen een beeld van het moment waarop een reparatie bezwijkt, maar ook van de belasting die afzonderlijke onderdelen krijgen.

Het idee voor de proef ontstond bij het Crisisexpertteam Waterveiligheid. STOWA gaf opdracht voor het onderzoek; Deltares bouwt de proefopstelling, ondersteunt de uitvoering, verricht de metingen en maakt de rapportage. Daarmee is het nadrukkelijk een combinatie van toegepast onderzoek en voorbereiding op crisissituaties.

Waarom er 800 zandzakken klaarliggen

Calamiteitenmedewerkers van het Hoogheemraadschap van Delfland en vrijwilligers van de Delflandse Dijkwacht vullen voor de proef 800 zandzakken met een vulmachine. Dat getal is de materiaalvoorraad voor de werkzaamheden; Deltares zegt niet dat alle 800 zakken samen één reparatie vormen.

Ook Waterschap Hunze en Aa’s en Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier werken mee aan de voorbereiding en de uitvoering in de golfgoot. Hun medewerkers oefenen tegelijk hoe snel en veilig een maatregel kan worden aangebracht. Daarnaast zijn Hogeschool Rotterdam en 21 studenten Civiele Techniek betrokken.

De combinatie van meten en oefenen is belangrijk. Een noodmaatregel kan technisch sterk lijken, maar in een crisis moet een team hem ook onder tijdsdruk, met beschikbare mensen en materialen, veilig kunnen uitvoeren.

Wat betekent dit voor Nederland?

Voor inwoners en dijkbewoners verandert door deze aankondiging nu niets. Nederlandse dijken worden volgens Deltares goed onderhouden en regelmatig versterkt. De proef richt zich op de uitzonderlijke situatie waarin tijdens hoogwater of een storm toch schade ontstaat en snel handelen nodig is.

De latere resultaten kunnen calamiteitenteams helpen sneller en effectiever op te treden. Deltares verwacht bovendien dat de kennis kan worden gebruikt om landelijke richtlijnen voor noodmaatregelen verder te verbeteren.

Daarbij blijft een duidelijke beperking gelden. De test vindt plaats bij één proefdijk in een gecontroleerde golfgoot. Een reparatie die daar standhoudt, werkt niet automatisch even goed bij iedere dijk, bodem, storm of schadeplek. Pas wanneer Deltares de metingen publiceert, kan worden beoordeeld welke combinaties het meest veelbelovend zijn en onder welke omstandigheden.