Onderzoekscheck
Zo weten we dit
Bekijk de methode, beperkingen en oorspronkelijke bron achter dit verhaal.
Volledige onderzoekscheck 9 onderdelen
- Onderzoeksopzet
- Proof-of-conceptpilot met zestien thermische camera’s die continu alle richtingen rond één offshore windturbine volgden, aangevuld met akoestische monitoring en handmatige beoordeling door WUR en Wildlife Imaging Systems.
- Steekproef of materiaal
- Eén turbine in Hollandse Kust Zuid; continue monitoring van 31 januari tot en met 30 november 2025, over twee trekseizoenen en een zomer; 22 als mogelijke botsing geclassificeerde gebeurtenissen.
- Vakblad of publicatie
- Wageningen Environmental Research Rapport 3541, augustus 2026; WUR-nieuwsbericht van 28 september 2026.
- Onderzoeksinstelling
- Wageningen Environmental Research en Wildlife Imaging Systems; de pilot werd uitgevoerd in windpark Hollandse Kust Zuid van Vattenfall.
- Financiering
- De pilot is in opdracht van Vattenfall uitgevoerd door Wageningen Environmental Research en Wildlife Imaging Systems, projectnummer 5200048345.
- Belangenverklaring
- Het rapport bevat geen afzonderlijke belangenverklaring. Vattenfall gaf opdracht en faciliteerde de proef; Wildlife Imaging Systems ontwikkelde het onderzochte camerasysteem.
Belangrijkste beperking
De gegevens komen van één turbine en negen maanden monitoring. Slechts twee gebeurtenissen zijn bevestigd en één is met hoge zekerheid beoordeeld; de overige negentien hebben een middelmatige zekerheid.
Wat dit niet bewijst
Niet bewezen dat botsingen zeldzaam zijn, dat het gevonden aantal geldt voor andere turbines of locaties, of dat de methode al een volledig botsingscijfer voor vogels en vleermuizen op de Noordzee oplevert.
Zestien thermische camera’s hebben bijna een jaar vogels en vleermuizen gevolgd rond één windturbine in het windpark Hollandse Kust Zuid. De camera’s konden ook ’s nachts en bij mist of regen bewegingen registreren. Daarmee laat de pilot vooral zien dat directe monitoring op zee technisch mogelijk is — niet hoeveel dieren gemiddeld bij alle windturbines botsen.
De proef liep van 31 januari tot en met 30 november 2025, een periode van negen maanden met een voorjaarstrek, een zomer en een najaarstrek. Wageningen Environmental Research beschrijft de opzet en uitkomsten in rapport 3541. Een WUR-toelichting verscheen op 28 september.
Wat de camera’s registreerden
Wildlife Imaging Systems plaatste zestien naar buiten gerichte warmtecamera’s rond de turbine. Samen bestreken ze alle richtingen en draaiden ze 24 uur per dag. Software selecteerde bewegingen van vogels, vleermuizen, insecten en andere objecten. Daarna beoordeelden teams van WUR en het bedrijf de beelden handmatig volgens gezamenlijke regels.
In totaal werden 22 gebeurtenissen als mogelijke botsing geclassificeerd. Twee daarvan waren bevestigd; één werd met hoge zekerheid als botsing beschouwd. De overige negentien hadden een middelmatige zekerheid. De onderzoekers schrijven daarom niet dat er exact 22 dieren tegen de turbine vlogen. Hun harde ondergrens is drie, terwijl 22 de voorzichtige bovengrens van de geselecteerde gebeurtenissen vormt.
De camera’s konden kleine nachttrekkende zangvogels volgen en registreerden ook vleermuisactiviteit. Er is in deze pilot echter geen vleermuisbotsing betrouwbaar vastgesteld. Bij de meeste gebeurtenissen kon bovendien niet met zekerheid worden bepaald om welke vogelsoort het ging.
Eerst de meetmethode, daarna het risico
Op land kunnen onderzoekers soms resten onder een turbine vinden. Op zee verdwijnen die aanwijzingen snel. Daardoor zijn schattingen van botsingen offshore vaak afhankelijk van modellen. De pilot testte of camerabeelden een deel van die ontbrekende waarnemingen kunnen leveren.
Het systeem functioneerde onder lastige omstandigheden en vond gebeurtenissen die door meerdere beoordelaars konden worden nagekeken. Dat is een praktisch resultaat. Het bewijst nog niet dat iedere botsing werd gezien: insecten, afvallend materiaal en beperkte beeldkwaliteit kunnen de beoordeling bemoeilijken. Vijf extra sporen bleven zo onzeker dat ze niet in de set van 22 zijn opgenomen.
Eén turbine is geen hele Noordzee
De beperking is ongewoon duidelijk: alle gegevens komen van één turbine, de W6 in de noordoosthoek van Hollandse Kust Zuid. De locatie was gekozen omdat daar tijdens de trek relatief veel zangvogels op rotorhoogte worden verwacht. Daardoor kan het aantal niet zonder meer worden vertaald naar andere turbines, windparken, seizoenen of vogelpopulaties.
Het rapport concludeert evenmin dat botsingen zeldzaam zijn. Daarvoor zijn metingen nodig op meerdere locaties en onder uiteenlopende weers- en bedrijfsomstandigheden. Pas dan kunnen onderzoekers botsingskansen beter schatten en onderzoeken wanneer maatregelen mogelijk helpen.
Waarom dit voor Nederland telt
Nederland breidt windenergie op de Noordzee uit, terwijl miljoenen zangvogels het gebied tijdens de voorjaars- en najaarstrek passeren. Een methode die bewegingen en mogelijke botsingen rechtstreeks kan meten, kan modellen en toekomstige keuzes beter onderbouwen.
Die mogelijke waarde moet wel los worden gezien van de belangen rond de pilot. Vattenfall gaf opdracht voor het onderzoek en faciliteerde de installatie op zijn windpark. Wildlife Imaging Systems ontwikkelde het geteste systeem; WUR analyseerde de gegevens. Het rapport bevat geen afzonderlijke belangenverklaring. De volgende stap is daarom niet een algemene conclusie, maar onafhankelijke en bredere monitoring bij meer turbines en locaties.
Nederlandse context
Wat betekent dit voor Nederland?
De pilot vond plaats bij één turbine in het Nederlandse windpark Hollandse Kust Zuid en werd geanalyseerd door Wageningen Environmental Research.
Transparantie
Updates en correcties
Zie je een fout of ontbreekt er context? Bekijk hoe we corrigeren.
