Wie langer ziek blijft, krijgt in Nederland te maken met een uitgebreid re-integratietraject. Dat systeem helpt veel mensen terug naar werk, maar voor de groep die langdurig uitvalt draait het volgens nieuw promotieonderzoek te veel om dossieropbouw en het vermijden van sancties.
Promovendus Thom Wildeboer van de Universiteit Leiden wil de ondersteuning daarom veel eerder laten beginnen. Zijn opvallendste voorstel: laat een multidisciplinair team al na twee weken beoordelen welke hulp nodig is en neem uiterlijk na zes maanden een duidelijke beslissing over terugkeer bij de eigen werkgever of zoeken naar ander werk.
Dat is een onderzoeksaanbeveling. De wettelijke termijnen zijn niet veranderd.
Een kleine groep met grote gevolgen
Volgens de Universiteit Leiden zijn er in Nederland jaarlijks ongeveer 4,2 miljoen ziekmeldingen. Van de betrokken werknemers is 86 procent binnen vier weken weer aan het werk. Ongeveer 80.000 mensen blijven echter ziek tot in het tweede jaar. Van die langdurig zieke werknemers vragen uiteindelijk 20.000 tot 30.000 een WIA-uitkering aan.
Wildeboer schat de financiële last voor werkgevers rond deze langdurige groep op circa 7,5 miljard euro per kalenderjaar. Het gaat daarbij niet alleen om doorbetaald loon, maar ook om begeleiding, re-integratie en de gevolgen van langdurige afwezigheid.
De onderzoeker ziet een belangrijk probleem: interventies lijken vooral in de eerste vijf tot zes maanden kansrijk, terwijl het huidige systeem in de praktijk veel aandacht vraagt voor procedures en controles.
Waarom de angst voor een loonsanctie meespeelt
UWV beoordeelt na twee ziektejaren of werkgever en werknemer genoeg hebben gedaan aan de re-integratie. Als een werkgever onvoldoende inspanningen heeft geleverd, kan UWV verplichten het loon maximaal een jaar langer door te betalen.
Volgens Wildeboer heeft die mogelijkheid een sterke invloed op het hele traject. Werkgevers en begeleiders richten zich daardoor soms vooral op een compleet dossier en het vermijden van een sanctie, in plaats van op de vraag welke ondersteuning de werknemer werkelijk nodig heeft.
De Universiteit Leiden meldt bovendien dat ongeveer 40 procent van het langdurige verzuim samenhangt met psychische klachten. In aangehaald landelijk TNO-onderzoek werd ongeveer 75 procent van die gevallen geassocieerd met werkfactoren zoals hoge werkdruk of conflicten. Dat zijn verbanden; ze bewijzen niet dat het werk in ieder individueel geval de enige oorzaak is.
Wat geldt nu en wat stelt de onderzoeker voor?
| Moment | Huidige hoofdregel | Voorstel van Wildeboer |
|---|---|---|
| Na twee weken | Nog geen algemeen verplicht multidisciplinair team | Team met bijvoorbeeld bedrijfsarts en arbeidsdeskundige beoordeelt welke hulp nodig is |
| Rond week zes | Bedrijfsarts of arbodienst maakt een probleemanalyse | Vroege ondersteuning is dan al gestart |
| Uiterlijk week acht | Werkgever en werknemer maken een plan van aanpak | Begeleiding sluit aan op de eerdere teambeoordeling |
| Iedere zes weken | Voortgang bespreken en afspraken zo nodig aanpassen | Blijven volgen, maar sterker gericht op herstel en haalbaar werk |
| Uiterlijk na zes maanden | Geen algemene wettelijke eindbeslissing over spoor 1 of 2 | Duidelijke keuze: terugkeer bij de eigen werkgever of serieus zoeken naar ander werk |
| Na één jaar | Eerstejaarsevaluatie; re-integratie loopt door | Klein bedrijf zou de verantwoordelijkheid onder voorwaarden aan een publieke uitvoerder moeten kunnen overdragen |
Wildeboer keek daarbij naar Denemarken, waar gemeenten na dertig dagen een grotere rol krijgen. Hij presenteert dat land niet als perfect voorbeeld, maar gebruikt het als vergelijking met de sterkere verantwoordelijkheid van de Nederlandse werkgever.
Verwar dit niet met het kabinetsvoorstel
Het kabinet stuurde in april 2026 een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer voor kleine en middelgrote werkgevers. Dat voorstel maakt het mogelijk om vanaf het tweede ziektejaar volledig op werk bij een andere werkgever te richten, als de werknemer instemt of UWV toestemming geeft.
Dat voorstel is iets anders dan de aanbevelingen uit het proefschrift. Het kabinetsplan gaat over de koers vanaf het tweede jaar. Wildeboer wil juist al in de eerste weken intensievere hulp en uiterlijk na zes maanden duidelijkheid. Geen van beide verandert vandaag automatisch de verplichtingen van een werknemer of werkgever.
Wat kun je doen als de re-integratie vastloopt?
Wie nu langdurig ziek is, moet de bestaande regels blijven volgen. Praktisch betekent dat:
- Controleer of de probleemanalyse en het plan van aanpak op tijd zijn gemaakt.
- Leg afspraken en voortgangsgesprekken schriftelijk vast.
- Bespreek minstens iedere zes weken of de afspraken nog haalbaar zijn.
- Vraag om aanpassing van het plan als belastbaarheid of omstandigheden veranderen.
- Overweeg bij een vastgelopen traject een second opinion bij een andere bedrijfsarts of een deskundigenoordeel van UWV.
Een werkgever mag niet zomaar naar medische details vragen. De bedrijfsarts bewaart de medische informatie afzonderlijk; de werkgever krijgt vooral informatie over belastbaarheid en mogelijkheden voor werk.
Wat dit onderzoek nog niet bewijst
De universiteitssamenvatting geeft geen bewijs dat een multidisciplinair team na twee weken voor iedere werknemer tot sneller herstel leidt. Ook is de voorgestelde aanpak nog niet landelijk ingevoerd of in een gerandomiseerde proef vergeleken met de huidige werkwijze.
De waarde van het proefschrift ligt vooral in de analyse van knelpunten en de concrete voorstellen voor een andere inrichting. Beleidsmakers zullen nog moeten beoordelen of die juridisch, financieel en praktisch uitvoerbaar zijn.
Lees de samenvatting van de Universiteit Leiden, de huidige UWV-uitleg over het plan van aanpak en de Rijksoverheid-uitleg over het wetsvoorstel voor het tweede ziektejaar.
Onderzoekscheck
Zo weten we dit
Bekijk de methode, beperkingen en oorspronkelijke bron achter dit verhaal.
Volledige onderzoekscheck 8 onderdelen
- Onderzoeksopzet
- Juridisch promotieonderzoek naar knelpunten in de Wet verbetering poortwachter en de uitvoering van re-integratie, met vergelijking van Nederland en Denemarken
- Steekproef of materiaal
- Nederlandse re-integratieregelgeving en uitvoering; circa 4,2 miljoen jaarlijkse ziekmeldingen, waarvan ongeveer 80.000 het tweede ziektejaar bereiken
- Vakblad of publicatie
- Proefschrift ‘Re-integratie van langdurig zieke werknemers’
- Onderzoeksinstelling
- Universiteit Leiden
- Financiering
- Niet vermeld in de universiteitssamenvatting
- Belangenverklaring
- De samenvatting is gepubliceerd door de universiteit waar het proefschrift is verdedigd. Er is geen onafhankelijke effectproef van de voorgestelde aanpak gemeld.
Belangrijkste beperking
De universiteitssamenvatting beschrijft de conclusies en voorstellen, maar maakt geen volledige methode, steekproefopbouw of effectschattingen van alle onderdelen zichtbaar. De voorgestelde aanpak is niet in een gerandomiseerde proef getest.
Wat dit niet bewijst
Het onderzoek bewijst niet dat een team na twee weken voor iedere werknemer tot sneller herstel leidt. De aanbevelingen zijn geen geldende wet en de genoemde verbanden met werkfactoren tonen niet automatisch oorzaak en gevolg aan.
Nederlandse context
Wat betekent dit voor Nederland?
Het proefschrift onderzoekt de Nederlandse Wet verbetering poortwachter, UWV-praktijk en re-integratie van langdurig zieke werknemers.
Transparantie
Updates en correcties
Correctie: Geen correctie. Artikel voorbereid op basis van de Universiteit Leiden, UWV en Rijksoverheid; huidige regels en onderzoeksvoorstellen zijn afzonderlijk weergegeven.
Zie je een fout of ontbreekt er context? Bekijk hoe we corrigeren.
