Onderzoekscheck
Zo weten we dit
Bekijk de methode, beperkingen en oorspronkelijke bron achter dit verhaal.
Volledige onderzoekscheck 9 onderdelen
- Onderzoeksopzet
- Wereldwijde geospatiale overlapanalyse van in kaart gebrachte huidige mijnbouwgrond met natuurprioriteitszones en verspreidingsgebieden van soorten, plus een vooruitblik op gebieden met potentieel exploiteerbare metalen, niet-metalen en steenkool.
- Steekproef of materiaal
- 145.000 km² aan huidige mijnbouwgrond; de overlap raakt de bekende verspreidingsgebieden van meer dan 2.300 soorten.
- Vakblad of publicatie
- Nature Communications, 21 september 2026
- Onderzoeksinstelling
- Naturalis Biodiversity Center en Universiteit Leiden, met een bijdrage van de Universiteit van Orléans
- Financiering
- Naturalis Biodiversity Center, EU-project BIOFIN-EU (subsidie 101135476) en Nederlandse NWO-financiering via VI.Veni.222.141 en VI.Veni.232.094.
- Belangenverklaring
- De auteurs verklaren geen belangenconflicten.
Belangrijkste beperking
De studie meet ruimtelijke overlap op wereldschaal. Zij stelt niet voor iedere afzonderlijke locatie vast welke mijnactiviteit plaatsvond, hoe de lokale populaties veranderden of of mijnbouw daar de oorzaak van soortenverlies was.
Wat dit niet bewijst
De overlap tussen mijnbouwgrond en natuurprioriteitszones bewijst niet dat mijnbouw op elke locatie soortenverlies veroorzaakte. Gebieden met potentieel exploiteerbare grondstoffen zijn geen goedgekeurde of geplande mijnprojecten.
De mineralen voor energie, bouw en technologie komen niet uit een leeg landschap. Op veel plekken ligt de winning naast, of midden in, gebieden die juist belangrijk zijn voor het behoud van soorten. Een nieuw wereldwijd onderzoek onder Nederlandse leiding maakt zichtbaar hoe vaak die twee ruimteclaims elkaar raken.
De onderzoekers brachten 145.000 vierkante kilometer aan huidige mijnbouwgrond samen met kaarten van natuurprioriteitszones en de bekende verspreidingsgebieden van soorten. Daarvan valt 49.000 vierkante kilometer — 34 procent — binnen zo’n prioriteitszone. De overlap raakt het leefgebied van meer dan 2.300 soorten, waaronder soorten die als bedreigd zijn aangemerkt.
Een wereldkaart van overlap
Het team keek niet naar één mijn of één diergroep. De analyse bestrijkt veertien biomen, van tropische bossen en mangroven tot mediterrane landschappen. Vooral in mangroven en mediterrane ecosystemen is de relatieve ruimtelijke druk volgens de studie groot.
Dat zegt iets anders dan dat op al die plekken al meetbaar natuurverlies is veroorzaakt. De methode legt geografische lagen over elkaar: waar ligt mijnbouwgrond, waar liggen internationaal gebruikte natuurprioriteiten en met welke bekende soortverspreiding valt dat samen? Zo ontstaat een mondiale risicokaart, geen verzameling lokale veldmetingen.
Ook de soortkaarten hebben grenzen. Een verspreidingsgebied geeft aan waar een soort kan voorkomen; het vertelt niet hoeveel dieren of planten er op elke vierkante kilometer leven, hoe een populatie zich ontwikkelt of welke verstoring daar doorslaggevend is.
Waarom winning ecosystemen kan raken
Mijnbouw verandert ruimte door winning, wegen, afvalstromen en andere infrastructuur. Zulke ingrepen kunnen leefgebieden versnipperen en water- of bodemsystemen beïnvloeden. Dat zijn bekende mechanismen waarmee natuur onder druk kan komen te staan, maar de nieuwe studie meet die gevolgen niet op iedere locatie afzonderlijk.
De kracht van het onderzoek zit in de schaal. Door dezelfde benadering wereldwijd toe te passen, worden patronen zichtbaar die in afzonderlijke milieueffectrapporten versnipperd blijven. Dat kan overheden, financiers en bedrijven helpen om al vroeg te zien waar plannen extra natuuronderzoek of een andere locatiekeuze vragen.
Potentieel is nog geen project
Naast bestaande mijnbouw onderzochten de auteurs gebieden waar metalen, niet-metalen of steenkool geologisch winbaar zouden kunnen zijn. Ook daarvan ligt een aanzienlijk deel in natuurprioriteitszones. Die kaart is nadrukkelijk geen lijst van vergunde mijnen.
Een gebied met potentieel exploiteerbare grondstoffen kan onontgonnen blijven, technisch of economisch onhaalbaar blijken, of nooit een vergunning krijgen. De cijfers over toekomstig potentieel beschrijven daarom mogelijke ruimtedruk. Ze voorspellen niet waar daadwerkelijk een mijn wordt geopend.
Nederlandse kennis achter het onderzoek
De directe Nederlandse verbinding loopt via Naturalis Biodiversity Center en de Universiteit Leiden. Het onderzoek kreeg steun van Naturalis, het Europese BIOFIN-EU-project en twee NWO-Veni-subsidies. Een deel van het team was verbonden aan de Universiteit van Orléans. De auteurs melden geen belangenconflicten.
Voor Nederland is de studie niet alleen institutioneel relevant. De energietransitie en digitalisering vergroten de aandacht voor kritieke grondstoffen, terwijl Nederland en de Europese Unie ook afspraken over biodiversiteit hebben. De wereldkaart geeft geen simpel antwoord op die spanning, maar helpt wel om de natuurkosten eerder in de besluitvorming zichtbaar te maken.
Wat nog moet worden uitgezocht
De analyse bewijst niet dat mijnbouw op iedere overlappende plek soortenverlies heeft veroorzaakt. Daarvoor zijn lokale gegevens nodig over mijnactiviteiten, water en bodem, populatietrends en andere drukfactoren zoals landbouw, wegen of klimaatverandering.
Vervolgonderzoek kan de mondiale kaart koppelen aan zulke veldgegevens en aan concrete vergunningsbesluiten. Dan wordt duidelijker waar een overlap vooral een waarschuwing op papier is en waar soorten aantoonbaar achteruitgaan. Tot die tijd is de studie het sterkst als vroeg waarschuwingsinstrument: zij laat zien waar economische en ecologische belangen waarschijnlijk nauw naast elkaar komen te liggen.
Bron
Nederlandse context
Wat betekent dit voor Nederland?
Het onderzoek is uitgevoerd door wetenschappers van Naturalis Biodiversity Center en de Universiteit Leiden, met onder meer Nederlandse NWO- en Europese financiering.
Transparantie
Updates en correcties
Zie je een fout of ontbreekt er context? Bekijk hoe we corrigeren.
