Na vulvakanker kan de clitoris worden hersteld — dit weten artsen over de eerste resultaten

In een gepubliceerde Nederlandse serie meldden 16 van de 18 patiënten dat zij na een operatie voor vulvakanker en reconstructie van de clitoris weer een clitoraal orgasme konden krijgen. Dat is een opvallend eerste resultaat, maar nog geen bewijs dat de operatie voor iedere patiënt werkt of beter is dan de bestaande zorg. De studie had geen controlegroep en was klein.

Het Radboudumc maakte op 1 oktober bekend dat de techniek nu in een groter Nederlands onderzoeksproject wordt onderzocht. De instelling meldt inmiddels resultaten bij 23 geopereerde patiënten. Die latere groep is groter dan de 18 patiënten in de peer-reviewed publicatie en mag daarom niet als hetzelfde bewijs worden behandeld.

Volgens het Radboudumc krijgen in Nederland jaarlijks ongeveer 450 vrouwen de diagnose vulvakanker. Bij circa een kwart is de clitoris of het gebied eromheen betrokken. Die aantallen laten zien waarom behoud of herstel van functie een belangrijk onderzoeksvraagstuk is, maar zeggen niet hoeveel patiënten voor deze reconstructie in aanmerking komen.

Wat is er precies onderzocht?

De peer-reviewed studie in Gynecologic Oncology verscheen online op 21 juli 2026 en staat in het septembernummer van het tijdschrift. De onderzoekers beschreven de operatietechniek en de uitkomsten van 18 mensen met vulvakanker die een kankeroperatie met clitorisreconstructie ondergingen.

Na de behandeling meldden 16 van de 18 deelnemers — 88,9 procent — volgens de studie dat zij een clitoraal orgasme konden krijgen. Bij 2 van de 18 werden complicaties gemeld die specifiek met de reconstructie samenhingen. De extra operatietijd werd op ongeveer vijftien minuten geschat.

Dit was een ongecontroleerde patiëntenserie. Er was dus geen vergelijkbare groep die dezelfde kankerbehandeling zonder deze reconstructie kreeg. Daardoor kan de studie niet vaststellen hoeveel herstel zonder de techniek zou zijn opgetreden, hoe de uitkomsten zich verhouden tot andere reconstructies of welke patiënten er het meest bij gebaat zijn.

Hoe werkt de reconstructie?

Wanneer een tumor in of vlak bij de clitoris ligt, moet tijdens de kankeroperatie soms een deel van het zichtbare weefsel worden verwijderd. Bij de beschreven techniek maakt het operatieteam het overblijvende clitorisweefsel met de zenuw- en bloedvoorziening zorgvuldig vrij en verplaatst het. Daarna wordt een nieuw zichtbaar deel gevormd en bedekt met slijmvlies, bijvoorbeeld uit de wang.

De reconstructie vindt plaats nadat de tumor is verwijderd. Dat betekent niet dat herstel belangrijker wordt dan de oncologische behandeling: het veilig verwijderen van de tumor blijft het uitgangspunt. De gepubliceerde serie was bovendien niet groot genoeg om te bewijzen dat de oncologische veiligheid op lange termijn gelijk is aan die van andere operatiemethoden.

Achttien gepubliceerde patiënten, later 23 in de update

In de nieuwsupdate van het Radboudumc staat dat inmiddels 23 patiënten met de reconstructie zijn geopereerd. Volgens het ziekenhuis kon ongeveer 90 procent drie tot zes maanden na de ingreep weer een clitoraal orgasme krijgen.

Die 23-patiëntenupdate is institutionele informatie en nog geen afzonderlijk gepubliceerde, volledig beoordeelde studie. Belangrijke details over selectie, follow-up, complicaties en metingen van kwaliteit van leven zijn voor die hele groep nog niet openbaar gemaakt. De hardst controleerbare cijfers blijven daarom die van de gepubliceerde 18-patiëntenserie.

Negen Nederlandse centra doen mee aan vervolgonderzoek

Het Radboudumc en de acht andere Nederlandse ziekenhuizen die vulvakanker behandelen, doen mee aan een vervolgproject. Artsen leren er de techniek en onderzoeken onder meer seksuele functie, kwaliteit van leven en veilige toepassing in de dagelijkse zorg. Het vervolgproject heet volgens KWF REGAIN en krijgt financiële steun van KWF.

Dat is een onderzoeksuitrol, geen bevestiging dat de reconstructie al overal standaardzorg is. Het Radboudumc biedt de operatie aan; beschikbaarheid in andere centra wordt volgens de instelling in de nabije toekomst uitgebreid. Of de techniek voor een individuele patiënt mogelijk en passend is, hangt onder meer af van de plaats en omvang van de tumor en moet met het behandelend team worden besproken.

Wat weten we nog niet?

Er is nog geen gerandomiseerde of andere vergelijkende studie die aantoont dat deze operatie de seksuele functie of kwaliteit van leven beter herstelt dan alternatieven. Ook zijn de langetermijnuitkomsten, bredere complicatierisico’s en resultaten buiten het gespecialiseerde Radboudumc nog onvoldoende vastgesteld.

De uitkomsten zijn daarom hoopgevend, maar voorlopig. Het vervolgonderzoek in negen centra moet laten zien of de techniek reproduceerbaar, veilig en zinvol kan worden toegepast bij een bredere groep patiënten.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen medisch advies. Bespreek vragen over een persoonlijke behandeling met een gekwalificeerde behandelaar.