Het RIVM telt nu 76 mensen bij wie in 2026 een in Nederland opgelopen westnijlvirusinfectie is vastgesteld. Dat zijn er vier meer dan een week eerder. In de week daarvoor kwamen er acht meldingen bij. De officiële telling is niet hetzelfde als het werkelijke aantal besmettingen.
In totaal zijn tien patiënten met een westnijlvirusinfectie overleden. Dat betekent niet automatisch dat het virus bij ieder van hen de doodsoorzaak was. Artsen onderzoeken bij zulke meldingen of iemand dóór het virus of mét de infectie is overleden.
De update in één oogopslag
| Geteste groep | 22 oktober | 29 oktober | Verschil |
|---|---|---|---|
| Mensen | 72 | 76 | +4 |
| Paarden | 169 | 171 | +2 |
| Vogels | 263 | 276 | +13 |
| Positieve muggenpools | 26 | 26 | 0 |
Muggen worden niet één voor één geteld, maar in groepen getest. Zo’n groep heet een pool. Het getal 26 mag daarom niet worden gelezen als een volledige telling van alle besmette muggen in Nederland.
Waarom 76 niet het werkelijke aantal besmettingen is
Het RIVM kent alleen de mensen die zijn getest. Volgens het instituut krijgt ongeveer 80 procent van de besmette mensen helemaal geen klachten. Ongeveer 19 procent krijgt milde, griepachtige klachten en komt vaak niet bij een arts. Daardoor ligt het werkelijke aantal infecties hoger dan 76, zonder dat precies bekend is hoeveel hoger.
De officiële teller bestaat bovendien vooral uit mensen bij wie het virus werd vastgesteld nadat zij met klachten in het ziekenhuis waren opgenomen. De cijfers laten dus goed zien wat laboratoria hebben bevestigd, maar niet hoeveel Nederlanders het virus ongemerkt hebben gehad.
Nieuw onderzoek wijst op duizenden gemiste infecties
Op 15 oktober meldde het RIVM ook nieuw Nederlands bloedonderzoek. Bij zes van 4.290 deelnemers aan het PIENTER-Corona-onderzoek werden antistoffen tegen het westnijlvirus gevonden. Op basis daarvan schatten de onderzoekers dat tussen 2020 en 2023 ongeveer 9.500 mensen in Nederland besmet zijn geweest. Ongeveer honderd van hen zouden ernstige klachten hebben gehad zonder dat westnijlvirus als oorzaak werd herkend.
Die aantallen zijn schattingen met onzekerheidsmarges en mogen niet worden opgeteld bij de 76 meldingen van 2026. Het onderzoek staat als voorpublicatie op medRxiv en is nog niet door onafhankelijke vakgenoten beoordeeld. Het ondersteunt wel de waarschuwing dat officiële meldingen slechts een deel van alle infecties laten zien.
De ontwikkeling in negen weken
De volledige RIVM-reeks maakt duidelijker zichtbaar wat één weekcijfer niet kan laten zien:
| Gegevens tot en met | Mensen | Paarden | Vogels | Positieve muggenpools |
|---|---|---|---|---|
| 2 september | 9 | 5 | 6 | 2 |
| 9 september | 18 | 58 | 39 | 3 |
| 16 september | 28 | 88 | 100 | 3 |
| 23 september | 44 | 136 | 171 | 4 |
| 30 september | 56 | 150 | 178 | 4 |
| 7 oktober | 59 | 163 | 210 | 20 |
| 14 oktober | 64 | 168 | 242 | 20 |
| 21 oktober | 72 | 169 | 263 | 26 |
| 28 oktober | 76 | 171 | 276 | 26 |
Bij mensen kwamen er vier meldingen bij, tegenover acht in de voorgaande week en vijf in de week daarvoor. Dat is geen bewijs dat de uitbraak voorbij is. Meldingen kunnen later binnenkomen en de vier meetreeksen hebben elk een andere manier van testen.
Waarom stijgen de diercijfers nog wel?
Het westnijlvirus circuleert vooral tussen vogels en gewone huissteekmuggen. Een mug kan het virus oppikken bij een besmette vogel en later doorgeven aan een andere vogel, een mens of een paard. Mensen en paarden houden die besmettingscyclus doorgaans niet in stand.
Onderzoekers testen mensen, paarden, vogels en muggen niet op dezelfde manier of om dezelfde reden. Meer positieve vogels in een week hoeft daarom niet te betekenen dat het risico voor iedere inwoner even snel stijgt. Het kan ook samenhangen met waar en hoeveel er is gezocht en getest.
Waar zijn infecties bij mensen vastgesteld?
De 76 menselijke infecties zijn gemeld in Zuid-Holland (44), Utrecht (14), Noord-Holland (7), Noord-Brabant (7), Gelderland (2) en Overijssel (2). Dat zijn provinciale totalen, geen persoonlijke risicokaart. Binnen een provincie kunnen plaats, moment, aanwezigheid van besmette muggen en blootstelling sterk verschillen.
Wat betekent dit voor jou?
De gewone huissteekmug is vooral actief in de schemering. Het RIVM adviseert bedekkende kleding te dragen, horren te gebruiken, muggenwerende middelen op onbedekte huid aan te brengen en eventueel onder een klamboe te slapen. Er is geen vaccin voor mensen tegen westnijlkoorts.
Neem volgens het RIVM contact op met de huisarts of huisartsenpost bij koorts en griepachtige klachten wanneer je je duidelijk zieker voelt dan bij een gewone griep. Bel direct de huisarts of 112 bij onder meer plotselinge ernstige hoofdpijn, nekstijfheid, verwardheid, sufheid, spraakproblemen of verlammingsverschijnselen.
Update 3 november 2026: Dit bestaande artikel is bijgewerkt met de RIVM-cijfers van 29 oktober, met gegevens tot en met 28 oktober: 76 mensen, 171 paarden, 276 vogels en 26 positieve muggenpools. Het aantal overleden patiënten met een infectie blijft tien. Het op 15 oktober toegevoegde Nederlandse antistoffenonderzoek blijft een voorpublicatie. De oorspronkelijke publicatiedatum, afbeelding en URL blijven behouden.
Bronnen
Onderzoekscheck
Zo weten we dit
Bekijk de methode, beperkingen en oorspronkelijke bron achter dit verhaal.
Volledige onderzoekscheck 8 onderdelen
- Onderzoeksopzet
- Doorlopende nationale surveillance op basis van diagnostiek, bloedscreening, onderzoek en meldingen bij mensen, paarden, wilde vogels en muggenpools, aangevuld met serologisch onderzoek onder deelnemers aan PIENTER-Corona.
- Steekproef of materiaal
- RIVM-telling met gegevens tot en met 28 oktober 2026: 76 mensen, 171 paarden, 276 vogels en 26 positieve muggenpools. Aanvullend bloedonderzoek: 4.290 deelnemers, van wie 6 antistoffen hadden.
- Vakblad of publicatie
- RIVM Actualiteiten over westnijlkoorts, update van 29 oktober 2026; medRxiv-voorpublicatie van 13 oktober 2026.
- Onderzoeksinstelling
- RIVM met onder meer NVWA, Sanquin Research, Erasmus MC, NIOO-KNAW, Dutch Wildlife Health Centre en ecologische surveillancenetwerken
- Financiering
- Niet afzonderlijk gespecificeerd in de actuele RIVM-update; het gaat om publieke surveillance en aangesloten onderzoeksprogramma's.
- Belangenverklaring
- RIVM en samenwerkende publieke instellingen voeren de surveillance en respons uit; er is geen commerciële productclaim.
Belangrijkste beperking
De surveillancecijfers zijn meldingen en positieve tests, geen volledige schatting van alle infecties. Het antistoffenonderzoek vond zes positieve deelnemers in een steekproef van 4.290 en is een voorpublicatie die nog niet door onafhankelijke vakgenoten is beoordeeld.
Wat dit niet bewijst
De telling bewijst niet hoeveel mensen in totaal besmet zijn, dat het virus bij alle tien overleden patiënten de doodsoorzaak was, dat 26 afzonderlijke muggen besmet waren of dat het risico overal binnen een provincie gelijk is. De schatting van 9.500 infecties betreft 2020 tot en met 2023 en is geen telling voor 2026.
Nederlandse context
Wat betekent dit voor Nederland?
De meldingen, bemonstering en respons komen volledig uit Nederland en raken zowel volksgezondheid als monitoring van paarden, vogels en muggen.
Transparantie
Updates en correcties
Inhoudelijke update: 3 november 2026: de RIVM-cijfers van 29 oktober, met gegevens tot en met 28 oktober, verwerkt. Mensen stegen van 72 naar 76, paarden van 169 naar 171 en vogels van 263 naar 276; positieve muggenpools bleven 26. Het aantal overleden patiënten met een infectie blijft tien. Het antistoffenonderzoek blijft een nog niet door vakgenoten beoordeelde voorpublicatie. De oorspronkelijke publicatiedatum, afbeelding en URL blijven behouden.
Correctie: Redactionele update 3 november 2026: de wekelijkse RIVM-cijfers van 29 oktober zijn verwerkt. De teller voor mensen is bijgewerkt van 72 naar 76, voor paarden van 169 naar 171 en voor vogels van 263 naar 276. Het aantal positieve muggenpools bleef 26 en het aantal overleden patiënten met een infectie bleef tien.
Zie je een fout of ontbreekt er context? Bekijk hoe we corrigeren.
